Ενδοοικογενειακή Βία και παιδί: "Μια εξίσωση χωρίς λύση";

«Η ζωή είναι όπως τα μαθηματικά. Έχει πολλά προβλήματα. Στην περίπτωση μας η εξίσωση δεν έχει λύση». 

Ορμώμενη από την εξομολόγηση μιας θεραπευομένης μου και έπειτα από δική της συναίνεση σκέφτηκα να γράψω ένα άρθρο όσον αφορά το φαινόμενο της ενδοοικογενειακής βίας και τις επιπτώσεις της στην ψυχική υγεία του παιδιού. 

Η παραπάνω φράση αποτυπώνει πολύ εύστοχα και με τον καλύτερο τρόπο το πως μπορεί να νιώθει ένα παιδί που βιώνει ενδοοικογενειακή βία και ειδικά όταν η κατάσταση στο σπίτι μοιάζει αδιέξοδη.

Το ποσοστό της ενδοοικογενειακής βίας στην Ελλάδα το 2019 άγγιξε το 35%. Πρόκειται για ένα πολύ μεγάλο ποσοστό αν σκεφτεί κανείς ότι κάποιοι από το φόβο που νιώθουν δεν σπάνε την σιωπή τους για να καταγγείλουν τη βία. 

Συγκεκριμένα, 7 στις 10 γυναίκες είναι θύματα, ενώ ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σωματικής ή σεξουαλικής κακοποίησης.

Η ενδοοικογενειακή βία είναι ένα συχνό και πολυπαραγοντικό φαινόμενο που έχει διάφορες μορφές, όπως σωματική, σεξουαλική κακοποίηση ή παρενόχληση, ψυχολογική και συναισθηματική κακοποίηση. 

Τα θύματα της ενδοοικογενειακής βίας περιλαμβάνουν τα μέλη της οικογένειας που βιώνουν αυτή την “τρομοκρατία” και ζουν μέσα στον φόβο.

Οι επιπτώσεις της ενδοοικογενειακής βίας είναι πολλές. 

Οι σκηνές βίας πολλές φορές μένουν ανεξίτηλα χαραγμένες στη μνήμη ενός παιδιού, με αποτέλεσμα να επηρεάσουν την ψυχική του υγεία. 

Ακόμα κι αν τα παιδιά δεν είναι τα άμεσα θύματα της βίας και της κακοποίησης, ωστόσο, επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό διότι είναι μάρτυρες ενός “εμπόλεμου κλίματος” που μπορεί να περιλαμβάνει σωματική ή λεκτική κακοποίηση, σκηνές βίας, έντονους καβγάδες και αυτά τα σκηνικά που εκτυλίσσονται μπροστά στα μάτια ενός παιδιού αποτελούν τραύμα. Το παιδί μάρτυρας νιώθει μικρό και ανίσχυρο και μπορεί να κουβαλάει αυτή την τραυματική εμπειρία και στην ενήλικη ζωή του.

Τέτοιες στρεσογόνες και τραυματικές εμπειρίες είναι μόνο επιζήμιες για την ψυχική υγεία του παιδιού. 

Ένα παιδί μπορεί να παρουσιάσει συμπεριφορικά και συναισθηματικά προβλήματα, παλινδρόμηση σε προηγούμενα στάδια ανάπτυξης, όπως για παράδειγμα η νυκτερινή ενούρηση, έντονο στρες, ευερεθιστότητα, φοβίες και σωρεία προβλημάτων στη συμπεριφορά, την επίδοση και την ψυχολογία του. 

Τα παιδιά που υπήρξαν θύματα ή μάρτυρες ενδοοικογενειακής βίας μπορεί να εξελιχθούν σε ενήλικες που αναπαράγουν μη συνειδητά κακοποιητική συμπεριφορά στους οικείους τους ή να υφίστανται μοιρολατρικά τη βία από τους άλλους.

Τελευταία, λόγω της τρέχουσας κατάστασης με τον κορωνοϊό και την αναγκαστική συνύπαρξη των μελών της οικογένειας για περισσότερη ώρα φαίνεται ότι έχουν αυξηθεί οι καταγγελίες ενδοοικογενειακής βίας και πρόκειται για μια ανησυχητική κατάσταση που θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Είναι χρέος των γονιών να σκεφτούν ότι η ενδοοικογενειακή βία αποτελεί μια βαθιά πληγή στην ψυχή ενός παιδιού που είναι δύσκολο να επουλωθεί. Είναι σημαντικό να ζητήσουν βοήθεια από έναν ειδικό τόσο για τους ίδιους όσο και για τα παιδιά τους, που αποτελούν εξιλαστήρια θύματα μιας κατάστασης που “βιάζει” την ψυχή τους.

Πληροφορίες: Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Χίου,
Κέντρο Παιδιού και Εφήβου, Εγκρεμού 30, Χίος, τηλ 2271020000(εσωτ.2), www.kpechios.gr

politischios

Ο Θάνατος του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη

Ο Θάνατος του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη
Λίγο πριν πεθάνει συγχώρεσε ακόμη και τον υπουργό που ήθελε την καταδίκη του.
 
Ποιες ήταν οι τελευταίες ώρες του Γέρου...

Η Ικεσία του Κολοκοτρώνη

«Σταμάτησα και είδα ένα εκκλησάκι, και κατέβηκα από το άλογό μου, και το έδεσα σε ένα δέντρο, και πήγα και γονάτισα και είπα: Παναγιά μου... και τα μάτια μου γιομίσανε δάκρυα... Παναγιά μου, βοήθα και πάλι τους Έλληνες να ψυχωθούνε... Βοήθα τους να βρούνε το δρόμο για τη Λευτεριά...»

Στρατηγός Θεόδωρος Κολοκοτρώνης
Το Χαμομηλάκι

Αίσωπος: Η Χελιδόνα και το Δρακοντόφιδο / The Swallow, The Serpent, and The Court of Justice

Χελιδών και Δράκων

Χελιδὼν ἔν τινι δικαστηρίῳ νεοττοποιησαμένη ἐξέπτη. δράκων δὲ προσερπύσας κατέφαγεν αὐτῆς τοὺς νεοττούς. ἡ δὲ ἐπανελθοῦσα καὶ τὴν καλιὰν κενὴν εὑροῦσα ὑπερπαθῶς ἔστενεν. ἑτέρας δὲ χελιδόνος παρηγορεῖν αὐτὴν πειρωμένης καὶ λεγούσης, ‹ὅτι› οὐ μόνον αὐτὴν τέκνα ἀποβαλεῖν συμβέβηκεν, ὑποτυχοῦσα ἔφη· «ἀλλ᾽ ἔγωγε οὐ τοσοῦτον ἐπὶ τοῖς τέκνοις κλαίω, ὅσον ὅτι ἐν τούτῳ τῷ τόπῳ ἠδίκημαι, ἐν ᾧ οἱ ἀδικούμενοι βοηθείας τυγχάνουσιν».
ὁ λόγος δηλοῖ, ὅτι χαλεπώτεραι γίνονται τοῖς πάσχουσιν αἱ συμφοραί, ὅταν ὑφ᾽ ὧν ἥκιστα προσεδόκησαν, ἐπιφέρωνται.

Η χελιδόνα και το δρακοντόφιδο.
    Ήταν κάποτε μια χελιδόνα που έφτιαξε τη φωλιά της μέσα στην αίθουσα του δικαστηρίου. Άφησε, που λέτε, εκεί μέσα τα μικρά της και έφυγε πετώντας. 

    Στο μεταξύ, το δρακοντόφιδο σύρθηκε κοντά και κατασπάραξε τα μικρά πουλάκια. Έτσι, όταν γύρισε η χελιδόνα, βρήκε τη φωλιά της αδειανή. Την έπιασε λοιπόν φοβερή θλίψη και ξέσπασε σε γοερούς θρήνους. Τότε προσπάθησε να την παρηγορήσει κάποιο άλλο χελιδόνι: «Καλά, βρε καημένη», της είπε, «δεν είσαι εσύ η μόνη στον κόσμο που έτυχε να χάσει τα παιδιά της».    

    Όμως η χαροκαμένη δεν το άφησε να συνεχίσει: «Μωρέ δεν είναι αυτό. Δεν κλαίω τόσο τα παιδιά που έχασα. Προπάντων με πνίγει που με χτύπησε το άδικο ακριβώς εδώ, στο μέρος όπου βρίσκουν συμπαράσταση όλα τα θύματα της αδικίας».
Το δίδαγμα του μύθου: Αλίμονο άμα κάνει το κακό εκείνος που από μέρους του δεν το περιμέναμε καθόλου. Τότε η συμφορά γίνεται ακόμη πιο δυσβάσταχτη για όποιον την τραβάει.

The Swallow, The Serpent, and The Court of Justice
    A Swallow, returning from abroad and especially fond of dwelling with men, built herself a nest in the wall of a Court of Justice and there hatched seven young birds. 

    A Serpent gliding past the nest from its hole in the wall ate up the young unfledged nestlings. The Swallow, finding her nest empty, lamented greatly and exclaimed: “Woe to me a stranger! that in this place where all others’ rights are protected, I alone should suffer wrong.”
πηγή
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Ο Πίθος των Δαναΐδων / Όταν γεμίζεις ένα τρύπιο πιθάρι...

    Υπάρχει μια εικόνα από την ελληνική μυθολογία που, όσο κι αν την ακούς από παιδί, μεγαλώνοντας σε τσιγκλάει πιο πολύ: οι Δαναΐδες στον Άδη να κουβαλούν νερό ασταμάτητα και να το ρίχνουν σ’ έναν πίθο τρύπιο. 

Ό,τι κι αν κάνουν, όση επιμονή κι αν δείξουν, τίποτα δεν “μένει”. 

Και κάπως έτσι, ο μύθος ξεφεύγει από τις σελίδες των σχολικών βιβλίων και μπαίνει ύπουλα στην καθημερινότητά μας, ως μεταφορά για ό,τι κάνουμε με κόπο, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.

Η βασική ιστορία
    Ο Δαναός, βασιλιάς (συχνά συνδεδεμένος με το Άργος), είχε 50 κόρες.
Ο δίδυμος αδελφός του, ο Αίγυπτος, είχε 50 γιους και απαίτησε να παντρευτούν τις Δαναΐδες.
Ο Δαναός (σε πολλές εκδοχές) φοβόταν τον γάμο ή τον θεωρούσε απειλή και διέταξε τις κόρες του να σκοτώσουν τους συζύγους τους τη νύχτα του γάμου.
Οι 49 υπάκουσαν και δολοφόνησαν τους άντρες τους. Μία όμως, η Υπερμνήστρα, λυπήθηκε τον σύζυγό της, τον Λυγκέα, και δεν τον σκότωσε.
Η τιμωρία στον Άδη: το «τρύπιο πιθάρι»
    Οι 49 Δαναΐδες τιμωρήθηκαν στον Άδη να κάνουν κάτι αδύνατο: να γεμίζουν αέναα ένα πιθάρι (ή δοχείο) που είναι τρύπιο, άρα ό,τι ρίχνουν χάνεται και η προσπάθεια δεν τελειώνει ποτέ. Από εδώ βγαίνει και η παροιμιώδης εικόνα της μάταιης, ατέλειωτης εργασίας.
Η σύγχρονη ζωή γεμάτη «τρύπιους πίθους»
    Ας είμαστε ειλικρινείς: πολλοί σήμερα δεν υποφέρουν επειδή δεν εργάζονται, αλλά επειδή εργάζονται πολύ και νιώθουν ότι δεν προχωρούν. Όχι πάντα από τεμπελιά, ούτε από ανικανότητα, αλλά επειδή το σύστημα γύρω τους “διαρρέει”.
Στη δουλειά: ατελείωτα e-mails, συσκέψεις που δεν οδηγούν σε αποφάσεις, «επείγοντα» που γεννούν άλλα επείγοντα. Η παραγωγικότητα γίνεται θέατρο, όχι ουσία. Έχεις την αίσθηση ότι τρέχεις, αλλά μένεις στο ίδιο σημείο.
Στην οικονομία του «όλο και λίγο»: μισθοί που εξανεμίζονται πριν τελειώσει ο μήνας, τιμές που ανεβαίνουν, μια καθημερινότητα που σου τρώει την ανάσα. Ρίχνεις νερό στον πίθο, αλλά ο πίθος δεν γεμίζει.
Στα social media: ανεβάζεις, απαντάς, παρακολουθείς, συγκρίνεσαι. Η προσοχή σου γίνεται νόμισμα, αλλά η ανταμοιβή κρατά ελάχιστα. Κι ύστερα ξανά από την αρχή.
Στις σχέσεις: δίνεις χρόνο και προσπάθεια σε δυναμικές που δεν στηρίζονται σε αμοιβαιότητα. Όσο πιο πολύ προσπαθείς, τόσο πιο “τρύπιο” αποδεικνύεται το δοχείο.
Ο μύθος εδώ δεν λέει «μην προσπαθείς». Λέει κάτι πιο δύσκολο: κοίτα πού πηγαίνει η προσπάθειά σου.
Όταν η επιμονή γίνεται παγίδα
    Η κοινωνία μας συχνά αποθεώνει την επιμονή σαν υπέρτατη αρετή: “Μην τα παρατάς”, “Δούλεψε σκληρά”, “Θα δικαιωθείς”. Όλα αυτά έχουν αξία—μέχρι να γίνουν τυφλό δόγμα. Γιατί υπάρχει και μια αλήθεια που δεν ακούγεται εύκολα:
μερικές φορές δεν χρειάζεσαι περισσότερη επιμονή. Χρειάζεσαι άλλο πίθο.
Η επιμονή σε λάθος στόχο δεν είναι αρετή· είναι εξάντληση με ηρωικό περιτύλιγμα. Αν ένα περιβάλλον ανταμείβει μόνο τον θόρυβο, αν μια σχέση βασίζεται στη μονόπλευρη “φροντίδα”, αν ένα σύστημα σε κρατά μόνιμα σε κατάσταση επιβίωσης, τότε η “σκληρή δουλειά” μπορεί να είναι απλώς ο τρόπος με τον οποίο διαιωνίζεται η φθορά.
Η πιο άβολη πλευρά του μύθου: η ευθύνη
Ο μύθος των Δαναΐδων δεν έχει μόνο ματαιότητα· έχει και ευθύνη. Οι Δαναΐδες δεν τιμωρούνται επειδή κουράστηκαν. Τιμωρούνται επειδή έκαναν κάτι φοβερό “κατ’ εντολή”. 

    Και εδώ ο μύθος γίνεται επικίνδυνα σύγχρονος: πόσες φορές δεν βλέπουμε ανθρώπους να δικαιολογούν πράξεις με το «έτσι μου είπαν», «έτσι δουλεύει ο οργανισμός», «έτσι είναι η πολιτική», «έτσι είναι η εταιρεία»;
Στη δημόσια ζωή, στη γραφειοκρατία, στην εργασία, ακόμα και στις παρέες, ο μηχανισμός είναι ίδιος: η προσωπική κρίση παραιτείται και αντικαθίσταται από υπακοή. Ο μύθος θυμίζει κάτι απλό και σκληρό: η εντολή δεν σε αθωώνει.
Η Υπερμνήστρα ως “σπασμένη αλυσίδα”
Μέσα στις 50, μία ξεχωρίζει: η Υπερμνήστρα, που δεν σκοτώνει τον Λυγκέα. Γιατί έχει σημασία αυτό σήμερα; Επειδή δείχνει ότι ακόμη και μέσα σε μαζική πίεση, υπάρχει χώρος για μια πράξη που λέει: «ως εδώ».
Και αυτή η πράξη δεν είναι ρομαντική. Είναι πολιτική με την ευρεία έννοια: είναι στάση απέναντι στην εξουσία, στον φόβο, στο “πρέπει”.
Κάθε φορά που κάποιος σπάει τον κύκλο μιας τοξικής συνήθειας, μιας άδικης εντολής, ενός μηχανισμού που κανονικοποιεί το λάθος, γίνεται—έστω στιγμιαία—Υπερμνήστρα. Όχι γιατί είναι τέλειος άνθρωπος, αλλά γιατί επιλέγει να μην παραδώσει τη συνείδησή του.
Τι μας διδάσκει πρακτικά ο «πίθος»
Ο μύθος δεν είναι “συμβουλή αυτοβελτίωσης”, αλλά μπορεί να γίνει εργαλείο σκέψης. Μερικά ερωτήματα που αξίζει να κάνουμε στον εαυτό μας:
Πού πάει η ενέργειά μου; Φτιάχνει κάτι ή απλώς συντηρεί την καθημερινή φθορά;
Ποιο μέρος της ζωής μου είναι τρύπιο; Ένας στόχος; Μια σχέση; Ένα εργασιακό πλαίσιο; Ένα μοτίβο;
Γιατί συνεχίζω; Από ελπίδα ή από φόβο ότι “αν σταματήσω, θα καταρρεύσουν όλα”;
Τι θα άλλαζε αν δεν προσπαθούσα περισσότερο, αλλά διαφορετικά;
Το μάθημα δεν είναι να γίνουμε κυνικοί. Είναι να γίνουμε ακριβείς: να ξεχωρίζουμε την προσπάθεια που χτίζει από την προσπάθεια που χάνεται.
Να γεμίζεις ό,τι μπορεί να κρατήσει
    Ο Πίθος των Δαναΐδων είναι μια προειδοποίηση μεταμφιεσμένη σε ιστορία. Μας λέει ότι η ζωή μπορεί να γίνει μια αλυσίδα επαναλήψεων που μοιάζουν με καθήκον, αλλά δεν παράγουν νόημα. Και μας ψιθυρίζει πως, καμιά φορά, η πιο γενναία πράξη δεν είναι να κουβαλήσεις άλλο νερό. Είναι να σταθείς, να κοιτάξεις τον πίθο και να πεις:
«Δεν είναι δική μου δουλειά να γεμίζω κάτι που δεν κρατά.»

Γιώργος Δ. Καλλιβρούσης / fb
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι